N° 2 (2013) Kirundi - Carmel in Burundi and Rwadna

Go to content

Main menu:

N° 2 (2013) Kirundi

Scapular Conf. > S.C. Formation

UMUVYEYI BIKIRA MARIYA
MU MURYANGO WA KARUMERI



Intangamara

Kimwe mu biranga Karumeri ni umwanya  abafurera baha Umuvyeyi Bikira Mariya mu buzima bwabo. Mu rugendo rwabo rwo gukurikira Yezu, ni Bikira Mariya bahanga amaso, bunga ubumwe na we, bakamwigirako imigenzo myiza, mbere bakamuha icubahiro gikomeye.  Mu mvugo ipfunyapfunye twovuga nka Papa Leho  wa XIII ngo Karumeri uko yakabaye ni iya Bikira Mariya.
Iragi twasigaranywe n’abakurambere ni kumwiga ingiro n’ingendo. Kuko ico ubuzima bwa Karumeri busaba umufurera wese ni ukuzirikana Ijambo ry'Imana ijoro n'umutaga  kandi ivyo ni umugenzo waranze Umuvyeyi Bikira Mariya nk’uko Luka mweranda abitubwira  (Lk 2,19.51).
Kuba abafurera  bahurikiye muri Karumeri bafise Mariya ngo ababere  Umuvyeyi bibafasha kwumva bari mu muryango w’abafurera basangiye Umuvyeyi ari hagati muri bo, Umuvyeyi abumviriza kandi abafitiye igishika. Ehe ingene kwiyegurira Bikira Mariya  Karumeli ibitwigisha, bishaka kudufasha kunoganza urukundo Kristu yaturaaze, urukundo rw’Imana n’abantu. Muri iyo nzira Mariya atubereye Umuvyeyi aduha urugero, ariko kandi aranaduherekeza, kanatsinda  ubuzima bwa benshi mu beranda ba Karumeri bubidushingira ko intahe.
Muri kino kiganiro turaraba aho Umuryango wa Karumeri ukomora ico cubahiro kidasanzwe ugenera Umuvyeyi Bikira Mariya, turaza  kuraba uko imyaka  yagiye ihererekanya iryo ragi, turaraba cane cane  ico bamwe mu Beranda ba Karumeri bavuga kuri uwo Muvyeyi, imbere yo gusozera turagira ico tuvuze kw' Isikapurari ya Karumeri.


Itanguriro  n’amavuka y’Umuryango wa Karumeri,
Umuryango wa Bikira Mariya.

Hari ibintu 3 vyaranze ikibanza Umuryango wa Karumeri wahaye Bikira Mariya mu buzima bwayo: Umusozi wa Karumeri watanguriyeko, izina ry’Umuryango wa Karumeri n’amasezerano mu Muryango wa Karumeli.
 
Ku musozi wa Karumeri: Agasengero kitiriwe Bikira Mariya
Umwe mubagize urugendo rweranda kw'isi nyeranda {terre sainte}, mu gihugu ca Palesitina, mu kinjana ca XIII hari aho atubwira ivy’Umuryango w’abafurera b’ababa ahabonyene bari bafise agasengero  keza cane kitiriwe Umuvyeyi Bikira Mariya, abo bari abavukanyi ba Karumeli. Ni Umuvyeyi Bikira Mariya bisunze ngo ababere umurinzi.
Mu minsi yakurikiye, izina rya Bikira Mariya ryahawe urugo rwose rw’abo baherimiti. Kuba agasengero kari karabariwe Umuvyeyi w’Imana ni ho abagize umuryango wa Karumeli bakuye guha ikibanza  Umuvyeyi Bikira Mariya kuva umuryango ukivuka. Nta wokekeranya ko muri ako gasengero harimwo ishusho y’Umuvyeyi Bikira Mariya, uwo abafurera bamenya ko  abarabana urukundo mu buzima bari bariyemeje bwo gukurikira Kristu, bumva bari kumwe nk’uko yari kumwe n’abatumwa igihe Ekleziya ivuka.


Izina ry’umuryango: Abafurera  ba Bikira Mariya wa Karumeli
Mu bitabo vyose vyerekana kahise k'uwo Muryango, ndetse n’Inyandiko abapapa batandukanye bagiye bandikira abakuru b’Umuryango, izina bitwa ni Abafurera ba Bikira Mariya w'i Karumeri. Iryo zina ryabaye ikimenyetso c’ubunywanyi bw’urukundo abafurera bari bafitiye Umuvyeyi wabo Bikira Mariya kugeza aho babona mbere ko   ari mushiki  wabo!

Kwihebera Bikira Mariya
Abo Bafurera ba Karumeri barasezerana kwihebera ubuzima bwabo bwose Bikira Mariya mu gikorwa  bari bariyemeje co gukorera Kristu Yezu hariya mw'isi nyeranda. Nk’uko tubibona mu kahise, baravuga  bati: «ubuvugizi bukomeye Umuhimbazwa Bikira Mariya, Umuvyeyi w’Imana, uwo twemeye gukurikira, kandi akaba yararagijwe n’Umuryango wacu wo ku Musozi wa Karumeri. (cf Acta del Capitolo Generale de Montpellier, Acta cap.gen., Ed. Wessels-Zimmermann, Roma, 1912, p. 7).
Kugeza n’ubu, indagano z'abagize umuryango wa Bikira Mariya Umugabekazi wa Karumeri, zirekana iyo ngingo yo gukurikira Kristu bihebera Umuvyeyi Bikira Mariya. Baravuga bati ”Kugira ngo mbeho mu budahemuka, numvira Yezu Kristu na Bikira Mariya, …”

Uko imyaka  yagiye irakurikirana

Uko abakurambere bavyipfuje bakanabibako, abafurera, ababikira n’abalayike bagabanye umuryango wa Karumeli ntibahengeshanije kwerekana urukundo n’icubahiro bitagereranywa  bari bafitiye Umuvyeyi w’Imana Umugabekazi wa Karumeri:

a. Amazina yiswe uwo Muvyeyi
Mu ntango hakoreshwa «wa Karumeli (Patronne de l'Ordre), ariko bidatevye izina ryuzuye iteka «» ryatanguye gukoreshwa nk'uko bigaragara mu nyandiko z'inama zagizweno mw'ibwirizwa-nshingiro, aho bagira bati «Ku bw’icubahiro c'Umukama wacu Mana Yezu Kristu n’Umubikira, Umuvyeyi w’Umuryango wa Karumeri». Cankea ngo «Kubera ininahazwa ry’Imana n’ Umuhimbazwa Bikira Mariya, Umuvyeyi w’Imana akaba n'uwacu.» (Ibwirizwa-nshingiro ryo mu 1369).
Mu ndirimbo «Shurwe  rya Karumeri» Bikira Mariya bamwita «Umuvyeyi atekereza» nayo Yohani wa Chimineto akita uwo Muvyeyi «Isoko y’ikigongwe n’Umuvyeyi wacu» Kuri ayo mazina yose ntitwibagira ko Abafurera babona muri Mariya «Mushiki wabo».
Ikindi Abafurera babandanije gutsimbataza no guhaya ni Ubwerentegerwa bw’Umuvyeyi Bikira Mariya. Bityo akababera akarorero ko guhitamwo no kubaho mu butore, umutima werekeje ku Mukama. Abafurera ba Karumeri ni bamwe mu bagiye bashigikira iciyumviro co kwemeza ugusamwa atagicumuro kw'uwo Muvyeyi. Mu kubiha agateka  bambara umutama wera  berekana ko Bikira Mariya Umuvyeyi azira akanenge ababereye Umuvyeyi  nabo bakamubera abana, bakaba bitwararika kwigana ubuzima bwiwe.
Abafurera ba Karumeri barahimbaza Umuvyeyi Bikira Mariya  mu masabamana ya liturugiya, bikabonekera mu kwibuka  iminsi mikuru y’Umuvyeyi Bikira Mariya, kumuririmbira indirimbo  mu gusozera  ibisabisho vya mazaburi uko atunganije ka masaha,  inyuma y’igisabisho  gisozera umunsi bakaririmba "Turakuramutsa Mugabekazi..."

b. Bikira Mariya yereka Umuryango wa Karumeri ko awufiseko  ubutoni
Inkuru yo muri Kahise  itubwira ko Bikira Mariya na We atigeze aheba abafurera ba Karumeri bari baramwiziritseho. Ni ya wagize uruhara runini mu kuzigama Umurryango wa Karumeri cyane cyane igihe bageze mu bihugu vy'i Buraya.
Igitabo kivuga aberand ba Karumeri kitubwira ivy'umweranda Simoni Sitoki yari umukuru w’Umuryango mu myaka yababa 1251, yabonekewe n’Umuvyeyi Bikira Mariya akamuha Isikapurari, ikimenyetso c’urukiza ku bazoyambara barekana  urukundo bafitiye Umuvyeyi Bikira Mariya.
Bidatevye Papa Yohani wa 22 asohora inyandiko yemeza ko Umuvyeyi Bikira Mariya yaramwiyeretse amusaba ngo akingire umuryango wa Karumeri, gutyo nawe akazomwitura amwambaza. Ico gihe Papa yatangaje ivyo tuvuze aho haruguru ko umuntu apfuye yambaye Isikapurari kubera urukundo afitiye Umuvyeyi Bikira Mariya, azokizwa igihano c'i Purugatori.
Kuva mu kinjana  ca 14, Umuryango wa Karumeri wipfuje kuza uribuka  umunsi wa Bikira Mariya Umugabekazi wa Karumeri bigina ingabirano uwo Muvyeyi adahengeshanya  kubahunda. Baba bashaka  kwibutsa ko uwo Muvyeyi ari Umurinzi wa Karumeri, kandi ko adasiba kuduha ingabirano  nyinshi cane cane kuva ku wa 17 Mukakaro 1274, aho  Umuryango wemerwa ivy'imfatakibanza mu gihe wari ugiye kuzima.
Mu nyuma itariki ya 16 Mukakaro ni yo yasigaye igumye imenyekana nk’umunsi umukurambere Simoni Sitoki yabonekewe n’Umuvyeyi Bikira Mariya. Ni kw'iyo tariki twibuka Bikira Mariya Umugabekazi wa Karumeri.

c. Ikibanza ca  Bikira Mariya mu nyigisho za Karumeri
Abafurera ba Karumeri, mu nyigisho batangaga ku Muvyeyi Bikira Mariya,  bagaragaje icyifuzo cyabo cyo gukurikiza imigenzo myiza yaranze uwo Mubyeyi. Nka Yohani Baconthorp (1294-1348) yagerageje kugereranya imibereho y’umufureri wa Karumel n’iy’uy’Umubyeyi Bikira Mariya.
Abandi nka Arnold Botius (1445-1499), yagarutse ku burinzi bwa Bikira Mariya Umuvyeyi wa Karumeli abandanya akomeza  abafurera kubana bacuditse bukomeye n’uwo Muvyeyi Bikira Mariya, bakamubera abahungu b’inkoramutima, bakemera gusangira na We vyose. Umuhimbazwa Batisita Mantouan (1447-1516), mu bicuba  yanditse, aririmba Umuvyeyi Bikira Mariya.

Umweranda Tereziya wa Yezu (wa Avila) avuga  ko yamenye kandi agakunda Umuvyeyi Bikira Mariya kuva akiri muto avyigishijwe na Dona Beyatirisa, yavyerekana mu kuvuga i Rozari. I nyuma y'aho nyina yitabiye Imana, yasavye Bikira Mariya ngo amubere Umuvyeyi. Tereziya aremeza kandi ko uwo Muvyeyi yamwakiriyevy'ukuri kandi ko batigeze batana mu buzima bwiwe bwose. Ahubwo ni we Tereziya avuga ko akesha inema yo guhinduka yaronse mu bihe itandukanye vy'ubuzima bwiwe ngaha kw'isi.
Ariko uko yakura Tereziya ntiyagumye mu karangamutima gusa, ariko yinjiye mu binyegezwa y’ukwigirumuntu kwa Jambo, ibinyegezwa  vy’icungurwa ryacu, akazirikana ikibanza ca Bikira Mariya mu kwigira umuntu kwa Jambo, mu gihe bamuhereza  Imana mw'isengero ahungira mu Misiri, akabandanya atyo gushika mu mabanga ya Pasika aho Mariya yafatanije n'Umwana wiwe kuducungura, gushika  yinjire mu buninahazwa (mbere n'ubu Bikira abandanye gufasha Ekleziya abana biwe kugirango bazoshike mu kibanza bateguriwe mw'ijuru n'Umwana wiwe.)
Tereziya yemeza kandi akavug ko Bikira Mariya ari kumwe na Ekleziya, Umubiri kinyegezwa wa Kristu. Hari aho atubwira ko Bikira Mariya yabaye umukristu wa mbere, yabaye umwigishwa wa Yezu, yemeye gukurikira Kristu gushika ku Giti c’Umusaraba. Bikira Mariya yigishije Tereziya, kuba umukobwa wa Ekleziya, mu mubano  wiwe na Kristu. Iyindi migenzo twovuga Tereziya mweranda yigishije abakobwa biwe kuvyerekeye  Umuvyeyi Bikira Mariya ni ubukene, kwicisha bugufi  no kuninahaza Umukama  ku vyiza  urukundo rwayo  rwama rutwereka.
Tereziya yemeza ko ari Bikira Mariya yamusavye gushinga urugo rwa mbere rwa Karumeli ivuguruye, akamwemerera kuzobimufashamwo kuko bizoninahaza Yezu. Tereziya ntiyahengeshanya kuragiza vyose uwo Muvyeyi no guhimiriza abakobwa biwe kurangamira  mu maso, agira ati «Vyose biva kuri Bikira Mariya:   umwambaro, ibwirizwa hamwe n’amazu».
Yohani w’Umusaraba mweranda na we kahise katubwira ko yamenye Umuvyeyi Bikira Mariya akiri muto igihe amukingiye gusoma nturi mu mazi yari yaguyemwo. Aho atanguriye gutanga inyigisho, avuga Bikira Mariya afatiye ku kibanza yagize mw'icungurwa ry'ikiremwa  muntu. Ashinga intahe ko Bikira Mariya yari yunze ubumwe na Kristu, yemeye gukoreshwa na Mutima Mweranda maze akaba  akarorero  k'abasenga badahengeshanya basabira benewabo.
Abandi beranda ba Karumeri: UmwerandaTereziya w’Umwana Yezu ni we yavuze akiri muto ati «Bikira Mariya ni Umuvyeyi gusumba uko ari Umwamikazi», igihe amariye gukira indwara yari imubabaje cane. Aho ashikiye muri Karumeri, yamwivuze ati «ngukunda Bikira Mariya». Hari n’aho adutwenza iyo atubwiye  ko Bikira Mariya yagowe kuko wewe ata Bikira Mariya afise nk'Umuvyeyi!

Isikapurari ikimenyetso co kwiyegurira Bikira Mariya

Tugaruke kw'IsikapurariKarumeri, twabonye ko yahawe umweranda Simoni Sitoki, none mu vy’ukuri Isikapurari ya Karumeri ni iki?
Twokwishura ko Isikapurari ari umwambaro, impuzu yasonywe na Bikira Mariya,  ayitwambika ku bitugu ngo adukingire inyosha mbi za shetani n'iz'umubiri  ariko ikaba iranga abamwihebeye mu Muryango wa Karumeri.

Isikapurariumwambaro
Jambo yigize umuntu, arazi neza intege nke z'umuntu, ariko ashaka gusimbagiza umuntu ngo amushikane ku ngabirano y’ubuzima nyabwo, ubuzima bw'Imana. Ibimenyetso bitandukanyee yakoresheje yabihaye ingabirano guhora  bikoreshwa mu gutagatifuza abamukurikiye. Twovuga nk’amazi ya Yordani ubu agereranywa n’amazi y'Ibatisimu, umukate n'umuvinyu Yezu yahaye abatumwa biwe igihe bariko barasangira ubwa nyuma, bigereranywa n'Inkuka y’Ukaristiya aho duhabwa Umubiri n’amaraso vyiwe, … Ivyo ni vyo bimenyetso Ekleziya yasigaranywe  mu masakaramentu.
Ni muri urwo rwego Ekleziya iduha n’ibindi bimenyetso bitari amasakaramentu nye zina ahubwo vyunganira amasakaramentu bikatwibutsa umuhamagaro wacu nk’abakurikiye Kristu. Nk’uko bivugwa mu guhezagira Isikapurari: «Mushobora vyose kandi  wamaho, washatse ko Umwana wawe yambara umubiri  w'umuntu urariye gupfa, turagusavye, ngo ushungurire umuhezagiro wawe kuri iyi mpuzu abakurambere bacu  kwambara nk'ikimenyetso c’ubutacisubirako n’ukwicisha bugufi,  ni uyihezagire kugira ngo  umusavyi wawe ashobore kwambara Kristu ubwiwe.»
Twovuga ko Isikapurari itwibutsa ko mw'Ibatisimu twambaye Kristu, uwuyambaye agerageza kuzirikana indagano z'Ibatisimu, mbere akarushirizaho kwisunga ubutabazi bw'Umuvyeyi Bikira Mariya.

Isikapurari ni ikimenyetso c'Ubuzigamyi bwa Bikira Mariya
Nkuko Impuzu yose iturinda ibigeramiye  umubiri wacu: imbeho, ubushuhe, umuriro, ico adukomeretsa, …. N’Isikapurari nyene ituragirira umutima nk'uko twamaze kubivuga, Umuvyeyi mu kuyiha  Simoni Sitoki mweranda, yamwereye  ko uwuzopfa ayambaye atazoja mu muriro utazima.
Nyamara Bikira Mariya ntiyaduhaye agaheko kadukingira, tumaze kuvuga ko Isikapurari itwibutsa ko turi ababatijwe muri Kristu, abemeye gukurikira Inkuru nziza yatumenyesheje, tukibuka ko Urukundo ari ryo ragi twahawe. Isikapurari ni ikimenyetso c'urukundo rw’Imana n’Umuvyeyi wayo Bikira Mariya. Uwuyambaye aba yemeye kwakira iyo nkizo ngo atsinde igicumuro iyo kiva kigagera  ari naco kidukura muri  urwo rukundo.

Isikapurari ni ikimenyetso c'amamuko yacu
Isikapurari ni umwambaro wa Bikira Mariya, itwibutsa ku buryo bwayo ko turi abana b’Imana n’ab’Umuvyeyi Bikira Mariya. Paolo mweranda, atwibutsa agaciro k'Ibatisimu agira ati : «ko mwabatijwe  muri Kristu, mwambaye Kristu» (Gal 3,27). Nyamara ntitwambaye Kristu kubera ububi  bwacu ahubwo Kristu aduha kamere nshasha itwinjiza muri kamere yiwe y’ubuzima bwamaho. Ivyo tubishikako  mu kugira ivyipfuzo nk’ivya Kristu (,5), bityo tukaguma  twishushanya na we.
Isikapurari idufasha kandi gusa n’Umuvyeyi Bikira Mariya. Nk’uko Imana yaducunguye ibanje kumucako, ni na ko  ibandanya kumucako mu kutugabira inema ingabirano zitandukanye. Kandi neza kandi turemera ko umwigishwa wa mbere wa Yezu yabaye Umuvyeyi wiwe Bikira Mariya. Ni nde wundi yotwogisha kumyera ingendo n’ingiro mu gukurikira  Kristu atari Bikira Umuvyeyi  Bikira Mariya?
Ku bifuza insiguro irashe  twobatumirira  gusoma agatabo «ya Karumeli»  

UMUSOZO:  BIKIRA MARIYA ATWIGISHA IKI?

Umuvyeyi Bikira Mariya tumwigirako kugira buzima butangarira Imana, bwigana kandi bukurikiye Yezu, bunywana n’Imana n’abantu. Twovuga ko ingene Karumeri yubaha Umubyeyi Bikira Mariya bihuye rwose n’ivyo Papa Paolo  wa 6 avuga mu vyo yanditse kuri Bikira Mariya mw'ikete bita: Amashemezo ya Mariya Marialis Cultus N 57:

  • Kwemera, kwakira n’ubwenge bwo kuzirikana Ijambo ry’Imana  (Lk 1, 26-28; 1, 45; 2,19; 11, 27-28).

  • Ubugamburutsi kw’abihebeye Imana, (Lk 1, 38) no kwicisha bugufi, ukworosha ubuzima (Lk 1, 48).

  • Urukundo rwemera kwihebera abandi(Lk 1, 39-56).

  • Ugufatanya n’abatumwa gusenga (Ibik …..).

  • Umuvyeyi Bikira Mariya yagize ubukomezi n'ingoga  mu gihe c'amakuba, no mu bubabare. (Lk 2, 34-35. 48-49; Yoh 19, 25-27).

  • Gusabana  ukwizigira Umwana wiwe. (Yn 2, 1-11).

  • Ubwerentegerwa bwiwe butigeze butirigana (Mat 1, 18-25; Lk 1, 26-38).

  • Kuba yarakurikiranye ivyabaye ku Mwana wiwe kuva akivuka mw'isenga ry'ibuye gushika aho apfiriye akaba yarazutse (cf. Lc 2, 1-7; Yn 19, 25-27) ’ibindi ….





Back to content | Back to main menu